فصل سوم « 1 » در جلا دادن انواع يواقيت جملهء انواع ياقوت را به يك طريق جلا توان داد ، و طريق جلا دادن او آن است كى ياقوت عجمى را نخست به لك بر سر چوبى بندند و به چرخ لك و سنباده ساخته‌اند كمايه بسايند تا املس شود . بعد از آن به سنباده بر روى چرخ اسرب مى سايند تا خشونت زخم چرخ از وى برود و نرم شود ، و باز به جزع سوختهء سوده بر روى چرخ مس مىسايند تا صقيل شود و جلا گيرد و از سر چوب باز كنند و در آب گرم و قدرى شخار بجوشانند تا اثر سياهى ازو برود و پاكيزه شود . باز به آب و صابون بجوشند و به آب پاك صافى بشويند . و اگر ياقوت سرخ باشد - بستانند قدرى بقّم لامرى تراشيده خرد كرده ، به قدرى آب صاف در ديگى سنگين چندان بجوشانند تا تمامت رنگ بقّم آب بگيرد . پارها از آن برون كند و آب را قدرى ديگر بجوشاند تا اندك قوامى بگيرد . و قدرى شبّ يمانى را به روى افگند ، آن مقدار كه زردفام نكند و ياقوت را به آن رنگ لختى بجوشاند و بگذارد تا سرد شود و سنگ‌پارها خشك شوند . بعد از آن رنگ زيادتى از وى بسترد به سبب رنگ سرخ كه در زوايا و سوراخهاى آن شده باشد ، رنگ بر اطراف آن تافتن گيرد و رنگين‌تر نمايد . و جلاى ياقوت زرد به زعفران بجوشانند ، و ياقوت اكهب را به شخار و صابون بجوشانند ، و بعد از آن به آب خوش و در كف نيل بجوشانند تا رنگ به زوايا و ثقوب آن فرو شود و

--> ( 1 ) - اصل : 3